Từ 01/7/2025, khi Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực, một trong những điểm người lao động cần đặc biệt chú ý là cách xác định tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
Đây không phải chuyện kỹ thuật khô khan, mà là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi ốm đau, thai sản, thất nghiệp, hưu trí và tử tuất sau này. Nếu doanh nghiệp đóng BHXH thấp hơn mức lẽ ra phải đóng, người lao động thường chỉ phát hiện khi đã nghỉ việc, sinh con, ốm đau dài ngày hoặc làm hồ sơ hưởng chế độ.
Điểm Mới Quan Trọng Từ 01/7/2025
Từ khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH được xác định theo hướng rõ hơn: không chỉ nhìn vào “lương cơ bản” ghi trên hợp đồng, mà còn phải xem cả phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác nếu chúng được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương.
⚠️ Đây là chỗ người lao động và cả nhiều doanh nghiệp rất hay hiểu sai.
1. Khoản Nào Được Tính Vào Tiền Lương Đóng BHXH?
Theo Luật BHXH 2024, đối với người lao động hưởng lương do người sử dụng lao động quyết định, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc bao gồm:
| Khoản tiền | Điều kiện để tính đóng BHXH |
|---|---|
| Mức lương theo công việc hoặc chức danh | Luôn tính |
| Phụ cấp lương | Trả thường xuyên, ổn định mỗi kỳ |
| Các khoản bổ sung khác | Xác định được mức tiền cụ thể + trả thường xuyên + ổn định mỗi kỳ trả lương |
💡 Nguyên tắc cốt lõi: Nếu công ty trả cho người lao động một khoản tiền đều đặn hàng tháng, ổn định, gắn với công việc và xác định rõ mức tiền — thì rất có khả năng khoản đó phải tính vào căn cứ đóng BHXH.
📌 Đây là điểm mới quan trọng vì trước đây nhiều doanh nghiệp thường tách thu nhập thành nhiều khoản để chỉ đóng trên một mức lương thấp hơn thực tế.
2. Khoản Nào Không Tính Đóng BHXH?
Những khoản không được tính vào tiền lương làm căn cứ đóng BHXH thường là các khoản mang tính hỗ trợ, phúc lợi, hoặc không ổn định, không gắn chặt với mức lương công việc:
| Khoản không tính đóng BHXH | Ví dụ cụ thể |
|---|---|
| Tiền thưởng | Thưởng kết quả công việc, thưởng sáng kiến |
| Hỗ trợ ăn uống | Tiền ăn giữa ca |
| Hỗ trợ đi lại | Xăng xe, đi lại |
| Hỗ trợ liên lạc | Điện thoại |
| Hỗ trợ chỗ ở | Tiền nhà ở |
| Hỗ trợ gia đình | Giữ trẻ, nuôi con nhỏ |
| Hỗ trợ sự kiện cá nhân | Thân nhân chết, thân nhân kết hôn, sinh nhật |
| Trợ cấp khó khăn | Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp |
| Các khoản phúc lợi khác | Mang tính hỗ trợ, trợ cấp |
💡 Điểm cần hiểu đúng: Không phải cứ khoản nào ghi trong hợp đồng lao động thì tự động phải đóng BHXH. Pháp luật nhìn vào bản chất của khoản tiền đó là tiền lương hay là khoản hỗ trợ/phúc lợi.
3. Người Lao Động Hay Bị Thiệt Ở Chỗ Nào?
Người lao động thường bị thiệt ở chỗ nhìn vào tổng thu nhập thực nhận và nghĩ công ty đang đóng BHXH đúng. Nhưng thực tế:
⚠️ Nếu những khoản phụ cấp thực chất là khoản trả ổn định, thường xuyên, xác định được mức tiền và gắn với công việc, thì việc không đưa vào căn cứ đóng BHXH ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi sau này.
Ngược lại, cũng có trường hợp người lao động tự hiểu sai: “cứ ghi mức cụ thể trong hợp đồng thì bắt buộc đóng BHXH hết”. Cách hiểu này cũng chưa chính xác — phải phân biệt rõ đâu là phụ cấp lương, đâu là khoản hỗ trợ/phúc lợi.
4. Người Lao Động Nên Kiểm Tra Gì Trên Hợp Đồng Và Bảng Lương?
Người lao động nên rà soát 4 điểm sau:
✅ Điểm 1: Xem trong hợp đồng lao động phần mức lương theo công việc hoặc chức danh được ghi bao nhiêu
✅ Điểm 2: Xem có phụ cấp lương nào được ghi rõ, trả đều đặn hay không
✅ Điểm 3: Xem có khoản bổ sung nào được ấn định số tiền cụ thể, chi trả thường xuyên mỗi kỳ lương hay không
✅ Điểm 4: Đối chiếu với mức BHXH công ty đang đóng để xem có đang thấp bất thường so với cấu trúc thu nhập thực tế không
💡 Dấu hiệu cần chú ý: Nếu tổng thu nhập thực nhận khá cao nhưng mức đóng BHXH lại quá thấp, người lao động không nên vội cho rằng “công ty làm thế chắc là đúng”. Đây chính là lúc cần rà kỹ cấu trúc lương và hồ sơ nội bộ.
Tóm Tắt Nhanh
| Khoản tiền | Có tính đóng BHXH không? |
|---|---|
| Lương cơ bản theo hợp đồng | ✅ Có |
| Phụ cấp lương trả đều đặn, ổn định | ✅ Có |
| Khoản bổ sung ổn định, xác định được mức tiền | ✅ Có |
| Tiền thưởng, thưởng sáng kiến | ❌ Không |
| Tiền ăn ca, xăng xe, điện thoại | ❌ Không |
| Hỗ trợ nhà ở, giữ trẻ, nuôi con nhỏ | ❌ Không |
| Hỗ trợ sự kiện cá nhân, trợ cấp phúc lợi | ❌ Không |
Kết Luận
Từ 01/7/2025, Luật BHXH 2024 quy định rõ ràng hơn về tiền lương làm căn cứ đóng BHXH. Người lao động cần chủ động kiểm tra cấu trúc lương của mình để bảo vệ quyền lợi, tránh bị thiệt thòi khi hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí sau này.
📞 Cần tư vấn pháp lý về BHXH, tranh chấp lao động, quyền lợi người lao động? Luật sư Lê Thị Liên — Giám đốc Công ty Luật TNHH Việt Việt ☎️ Hotline: 0987 706 103 📍 Địa chỉ: Số 334 Quốc lộ 13, khu phố Mỹ Phước, phường Bến Cát, TP. Hồ Chí Minh
❓ Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
1. Từ 01/7/2025, tiền lương đóng BHXH thay đổi như thế nào?
Luật BHXH 2024 quy định rõ hơn: ngoài lương cơ bản, các khoản phụ cấp lương và khoản bổ sung được trả thường xuyên, ổn định, xác định được mức tiền cụ thể cũng phải tính vào căn cứ đóng BHXH bắt buộc.
2. Tiền ăn ca, xăng xe, điện thoại có phải đóng BHXH không?
Không. Các khoản hỗ trợ như tiền ăn giữa ca, xăng xe, điện thoại, nhà ở, giữ trẻ mang tính phúc lợi nên không tính vào tiền lương làm căn cứ đóng BHXH theo quy định hiện hành.
3. Công ty chỉ đóng BHXH trên lương cơ bản thấp có vi phạm không?
Nếu người lao động nhận các khoản phụ cấp/bổ sung có tính lương (ổn định, thường xuyên, xác định mức tiền cụ thể) mà công ty không đưa vào căn cứ đóng BHXH thì có thể vi phạm quy định. Người lao động có quyền yêu cầu cơ quan BHXH hoặc cơ quan lao động kiểm tra.
4. Làm thế nào để biết công ty đang đóng BHXH đúng hay không?
Người lao động có thể tra cứu mức đóng BHXH của mình qua ứng dụng VssID hoặc cổng thông tin BHXH Việt Nam. Đối chiếu mức đóng với cấu trúc lương thực tế để phát hiện bất thường.
Bài viết được tư vấn bởi Luật sư Lê Thị Liên — Giám đốc Công ty Luật TNHH Việt Việt. Hotline: 0987 706 103 | Địa chỉ: Số 334 Quốc lộ 13, khu phố Mỹ Phước, phường Bến Cát, TP. Hồ Chí Minh. Căn cứ pháp lý: Luật Bảo hiểm xã hội 2024, hiệu lực từ 01/7/2025.
