Khi tên trên giấy phép không còn là yếu tố quyết định.
Trước đây, khi thành lập doanh nghiệp, nhiều người chỉ quan tâm đến ai là người đại diện pháp luật, ai đứng tên trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong bối cảnh pháp luật ngày càng siết chặt về minh bạch thông tin, phòng chống rửa tiền và trốn thuế, một khái niệm đang được cơ quan quản lý đặc biệt chú ý là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp đứng tên một người nhưng quyền kiểm soát và lợi ích lại thuộc về người khác. Đây chính là lý do vì sao chủ sở hữu hưởng lợi trở thành vấn đề pháp lý “nóng”, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thành lập, vận hành và kiểm tra doanh nghiệp.
1. Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp là ai?
Theo quy định pháp luật tại điểm d khoản 1 Điều 1 Luật số 76/2025/QH15, chủ sở hữu hưởng lợi là cá nhân thực tế nắm quyền kiểm soát, chi phối hoặc hưởng lợi cuối cùng từ doanh nghiệp, dù có thể không trực tiếp đứng tên trên hồ sơ pháp lý.
Chủ sở hữu hưởng lợi có thể được xác định thông qua:
-
Tỷ lệ góp vốn hoặc sở hữu cổ phần.
-
Quyền quyết định hoạt động kinh doanh, tài chính.
-
Quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm người quản lý.
-
Quan hệ đứng tên hộ, ủy quyền, chi phối gián tiếp.
👉 Lưu ý: Như vậy, người hưởng lợi thực sự không nhất thiết là người đại diện pháp luật.
2. Vì sao chủ sở hữu hưởng lợi đang được quan tâm đặc biệt?
Việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi không chỉ mang tính hình thức, mà phục vụ các mục tiêu pháp lý quan trọng:
-
Phòng, chống rửa tiền.
-
Ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp để trốn thuế.
-
Minh bạch hóa môi trường kinh doanh.
-
Truy xuất trách nhiệm khi có vi phạm pháp luật.
Hiện nay, khi doanh nghiệp thực hiện các hoạt động sau thì thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi thường được yêu cầu làm rõ:
-
Mở tài khoản ngân hàng.
-
Thực hiện giao dịch lớn.
-
Tham gia đấu thầu.
-
Bị thanh tra, kiểm tra.
3. Những vấn đề pháp lý liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp
3.1. Nghĩa vụ kê khai và cập nhật thông tin
Doanh nghiệp có trách nhiệm:
-
Kê khai thông tin chủ sở hữu hưởng lợi theo yêu cầu của pháp luật.
-
Cập nhật kịp thời khi có thay đổi về cơ cấu sở hữu, quyền kiểm soát.
-
Bảo đảm thông tin trung thực, chính xác.
Việc kê khai không đầy đủ hoặc không đúng thực tế có thể dẫn đến xử phạt hành chính.
3.2. Mối liên hệ giữa chủ sở hữu hưởng lợi và người đại diện pháp luật
Một sai lầm phổ biến là cho rằng: “Người đại diện pháp luật chính là chủ sở hữu hưởng lợi”.
Trên thực tế:
-
Người đại diện pháp luật: Chỉ là người thay mặt doanh nghiệp giao dịch.
-
Chủ sở hữu hưởng lợi: Mới là người quyết định lợi ích cuối cùng.
Pháp luật có thể truy ngược đến chủ sở hữu hưởng lợi khi doanh nghiệp vi phạm.
3.3. Rủi ro pháp lý khi che giấu chủ sở hữu hưởng lợi
Việc cố tình che giấu hoặc đứng tên hộ có thể dẫn đến:
-
Bị đánh giá rủi ro cao trong quản lý doanh nghiệp.
-
Gặp khó khăn khi làm việc với ngân hàng, đối tác.
-
Bị xử phạt, thậm chí bị xem xét trách nhiệm pháp lý khác.
4. Những lỗi thường gặp liên quan đến chủ sở hữu hưởng lợi
Đây là những lỗi phổ biến khiến doanh nghiệp đối mặt với rủi ro pháp lý không đáng có:
-
Không xác định rõ ai là người hưởng lợi thực sự.
-
Nhờ người khác đứng tên doanh nghiệp để “né” trách nhiệm.
-
Không cập nhật thông tin khi thay đổi cơ cấu góp vốn.
-
Nhầm lẫn giữa quyền quản lý và quyền hưởng lợi.
-
Cho rằng doanh nghiệp nhỏ thì không cần kê khai.
5. Những câu hỏi thường gặp của doanh nghiệp
Doanh nghiệp nhỏ có cần xác định chủ sở hữu hưởng lợi không? Có. Quy mô không phải là yếu tố loại trừ nghĩa vụ kê khai.
Chủ sở hữu hưởng lợi có phải chịu trách nhiệm pháp lý không? Trong nhiều trường hợp, có, đặc biệt khi có hành vi chi phối, chỉ đạo vi phạm.
Có thể có nhiều chủ sở hữu hưởng lợi không? Có, nếu nhiều cá nhân cùng kiểm soát hoặc hưởng lợi.
Không kê khai thì có sao không? Có thể bị xử phạt và gặp khó khăn trong các thủ tục pháp lý khác.
6. Lời khuyên của luật sư
Từ thực tiễn tư vấn doanh nghiệp, luật sư đưa ra một số khuyến nghị:
-
Xác định rõ chủ sở hữu hưởng lợi ngay từ khi thành lập doanh nghiệp.
-
Minh bạch hóa cơ cấu sở hữu và quyền kiểm soát.
-
Không đứng tên hộ hoặc che giấu người hưởng lợi thực sự.
-
Rà soát, cập nhật thông tin định kỳ.
-
Tham vấn luật sư khi có thay đổi lớn về cơ cấu doanh nghiệp.
Tuân thủ đúng quy định về chủ sở hữu hưởng lợi không chỉ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý, mà còn tạo uy tín và nền tảng phát triển bền vững.
Link đăng ký kinh doanh: Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp
Mọi thông tin tư vấn, vui lòng liên hệ: Công ty Luật TNHH Việt Việt
-
Địa chỉ trụ sở: Số 334, Khu phố Mỹ Phước, phường Bến Cát, Thành phố Hồ Chí Minh
-
Điện thoại: 0987.706.103
Trân trọng./.
