Từ ngày 30/12/2025, Thông tư 103/2025/TT-BCA ban hành QCVN 10:2025/BCA chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước ngoặt lớn trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trang bị, bố trí phương tiện phòng cháy chữa cháy (PCCC) và cứu nạn cứu hộ (CNCH).
Đây được xem là “xương sống” mới cho pháp lý PCCC tại Việt Nam, thay đổi tư duy từ “lắp cho đủ số lượng” sang “lắp đúng vị trí – tối ưu chi phí – đảm bảo an toàn”. Vậy cụ thể những thay đổi này ảnh hưởng thế nào đến các Chủ đầu tư và Nhà thầu? Hãy cùng phân tích chi tiết dưới đây.
1. Phạm vi áp dụng và tư duy mới của QCVN 10:2025/BCA
Quy chuẩn mới có phạm vi điều chỉnh rất rộng, bao gồm: nhà ở, công trình, hạ tầng kỹ thuật PCCC khu đô thị, khu công nghiệp, khu du lịch… khi xây mới hoặc cải tạo thay đổi công năng/quy mô.
Điểm sáng của Thông tư 103/2025/TT-BCA là tính linh hoạt và thực tế:
-
Giảm chi phí: Cắt giảm một số yêu cầu trang bị hệ thống đắt đỏ nhưng không hiệu quả với công trình nhỏ.
-
Siết chặt tổ chức: Tăng cường quy định về cách bố trí, vị trí đặt phương tiện để đảm bảo “dễ thấy, dễ lấy”.
-
Linh hoạt: Cho phép áp dụng tiêu chuẩn quốc tế với các công trình đặc thù (điện, dầu khí, kho bãi…) nếu được cơ quan chức năng chấp thuận.
2. Quy định mới về Bình chữa cháy: Bớt số lượng, chuẩn vị trí
Bỏ quy định dự trữ 10%
Một tin vui cho các doanh nghiệp là quy chuẩn mới bỏ yêu cầu dự trữ ít nhất 10% số lượng bình chữa cháy. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí mua sắm thiết bị ban đầu và kho bãi lưu trữ.
Yêu cầu bố trí nghiêm ngặt hơn
Dù giảm số lượng dự trữ, nhưng QCVN 10:2025/BCA yêu cầu khắt khe về sự hiện diện của bình chữa cháy:
-
Phủ kín mọi khu vực: Kể cả nơi đã có hệ thống sprinkler hay chữa cháy cố định vẫn phải có bình xách tay (theo TCVN 7435-1).
-
Khu vực chia cắt: Các không gian bị ngăn cách bởi tường, vách không có lối qua lại phải trang bị bình riêng.
-
Vị trí “vàng”: Bình phải đặt nơi dễ thấy, ưu tiên màu đỏ, gần lối thoát nạn. Tuyệt đối không đặt sau cửa, trong tủ khóa kín, gầm cầu thang hay nơi bị che khuất.
Siết quy định với công trình đang thi công
Công trường xây dựng không còn là “vùng trắng” PCCC. Quy định mới bắt buộc:
-
Mỗi 500m² sàn phải có ít nhất 01 bình bột ABC ≥ 4kg.
-
Diện tích < 500m² vẫn phải có tối thiểu 01 bình.
-
Nơi xe chữa cháy không vào được: Số lượng bình phải tăng gấp đôi.
3. Hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động: “Giảm diện” bắt buộc
Xu hướng của quy chuẩn mới là giảm gánh nặng cho các công trình rủi ro thấp, tập trung vào các khu vực rủi ro cao.
Đối tượng KHÔNG còn bắt buộc lắp báo cháy tự động:
-
Thư viện, nhà lưu trữ sách < 300 m².
-
Bảo tàng, phòng trưng bày < 300 m².
-
Nhà ở riêng lẻ.
-
Một số gian phòng sản xuất, kho hàng có hạng nguy hiểm cháy thấp.
Đối tượng được GIẢM yêu cầu chữa cháy tự động (Sprinkler):
-
Chung cư có chiều cao PCCC < 30m.
-
Chung cư dưới 100m: Chỉ cần lắp 01 đầu phun tại cửa căn hộ (không bắt buộc lắp trong từng phòng ngủ).
-
Trường mầm non < 4 tầng hoặc diện tích < 5.000 m².
-
Nhà dưỡng lão quy mô nhỏ, nhà ở riêng lẻ…
4. Cơ chế chuyển tiếp: Không “hồi tố” hồ sơ cũ
Điều 2 của Thông tư quy định rõ cơ chế chuyển tiếp để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư:
-
Hồ sơ đã thẩm duyệt trước 30/12/2025: Tiếp tục thực hiện theo hồ sơ cũ.
-
Công trình đã cấp phép/đang thi công/đã nghiệm thu: Áp dụng theo tiêu chuẩn tại thời điểm cấp phép.
-
Cải tạo: Chỉ phần cải tạo, cơi nới hoặc thay đổi công năng mới phải áp dụng theo QCVN 10:2025/BCA.
5. 5 Lời khuyên “xương máu” dành cho Chủ đầu tư
Để tránh rủi ro pháp lý và tối ưu chi phí thực sự, Chủ đầu tư cần lưu ý:
-
Không cắt giảm ồ ạt: “Giảm diện lắp đặt” không có nghĩa là công trình nào cũng được miễn. Cần xác định đúng hạng nguy hiểm cháy nổ và tham vấn đơn vị thiết kế chuyên nghiệp.
-
Đầu tư vào vị trí đặt bình: Bình chữa cháy rẻ, nhưng đặt sai vị trí (quá cao, bị che khuất) sẽ bị tính là không đạt khi nghiệm thu hoặc kiểm tra.
-
Hợp đồng thi công chặt chẽ: Phải đưa điều khoản PCCC (số lượng bình, trách nhiệm bảo quản) vào hợp đồng với nhà thầu xây dựng. Chủ đầu tư cũng liên đới chịu trách nhiệm nếu công trường xảy ra cháy.
-
Thiết kế “may đo”: Tuyệt đối không copy hồ sơ PCCC từ dự án cũ sang dự án mới. Mỗi công năng (văn phòng khác nhà hàng) sẽ có yêu cầu khác biệt hoàn toàn theo quy chuẩn mới.
-
Chú trọng vận hành: Hồ sơ pháp lý (nhật ký bảo trì, biên bản kiểm tra, bảo hiểm cháy nổ) là “tấm khiên” bảo vệ chủ đầu tư trước pháp luật khi có sự cố.
Tổng kết
Thông tư 103/2025/TT-BCA là cơ hội để các Chủ đầu tư nghiêm túc vừa tiết kiệm chi phí, vừa đảm bảo an toàn thực chất. Đừng để sự thiếu hiểu biết về quy định mới biến thành rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp của bạn.
Các liên kết thủ tục hành chính quan trọng:
(Nguồn tham khảo: Thông tư 103/2025/TT-BCA và phân tích từ chuyên gia pháp lý)
